संदर्भ ग्रंथ व नोंद: Dhp 276 प्रमाणित मूळ संदर्भ

“प्रयत्न तुम्हाला स्वतःलाच करावा लागेल; बुद्ध हे केवळ मार्ग दाखवणारे शिक्षक आहेत. जे या मार्गावर चालतात आणि चिंतन करतात, ते सर्व बंधनांतून मुक्त होतात.”

मूळ पाली गाथा: Tumhehi kiccamātappaṃ, akkhātāro tathāgatā; Paṭipannā pamokkhanti, jhāyino mārabandhanā.

— तथागत गौतम बुद्ध
धम्माचे संस्थापक आणि महाकारुणिक शास्ता
ऐतिहासिक संदर्भ व पार्श्वभूमी:

Pali Canon: Dhammapada 20.276 establishing personal responsibility and individual agency in ethical liberation.